रास्वपाको महाधिवेशनले बिर्सिएको एक योद्धा

Gen Z आन्दोलनमा एउटा जुत्ता विश्वभर चर्चित भयो।

रगतले लतपतिएको त्यो जुत्तामाथि अनेक टिप्पणी भए। सहानुभूति बटुलियो। त्यही जुत्ताको तस्बिरले हजारौँलाई भावुक बनायो। आन्दोलनको पीडा, साहस र बलिदानको प्रतीक बनेको त्यो दृश्यले लाखौँको मन छोयो।

समय बित्दै गयो।

त्यही आन्दोलनको लहरबाट धेरै नयाँ अनुहारहरू राष्ट्रिय राजनीतिमा स्थापित भए। कोही सांसद बने। कोही मन्त्री बने। धेरै नेताका रूपमा चिनिए।

तर त्यो जुत्ताको वास्तविक मालिक भने कर्णालीका प्रकाश बोहोरा हुनुहुन्थ्यो।

जनआन्दोलनको पहिलो दिनमै उहाँ गम्भीर घाइते हुनुभयो। रगतले लतपतिएको जुत्ता सडकमै छुट्यो। उहाँ अचेत अवस्थामा अस्पतालको शय्यामा पुग्नुभयो। लामो समयसम्म उहाँ जीवित हुनुहुन्छ कि छैन भन्ने समेत धेरैलाई थाहा थिएन।

पछि रास्वपाले उहाँलाई समानुपातिक उम्मेदवार त बनायो, तर सांसद बन्ने अवसर भने मिलेन।

असार ७, ८ र ९ गते सम्पन्न रास्वपाको ऐतिहासिक महाधिवेशनमा प्रकाश बोहोरा पनि बैसाखी टेक्दै प्रतिनिधिका रूपमा चितवन आइपुग्नुभएको रहेछ।

बन्दसत्रको हलको एउटा कुनामा उहाँसँग मेरो भेट भयो। केन्द्रीय सदस्यको मतदान गरिसकेपछि मात्र उहाँसँग लामो कुरा गर्ने अवसर मिल्यो। त्यतिबेलासम्म उहाँ स्वयं पनि केन्द्रीय सदस्य पदका उम्मेदवार हुनुहुन्छ भन्ने मलाई थाहा नै थिएन।

त्यो थाहा पाएपछि…

आफैँप्रति निकै ग्लानि लाग्यो।

मतदान गरिसकेको थिएँ।

अब केही सच्याउने ठाउँ बाँकी थिएन।

उहाँको आँखामा हेरेर बोल्ने साहससमेत मसँग रहेन।

मनले बारम्बार एउटै कुरा दोहोर्‍याइरह्यो—

यदि महाधिवेशनले उहाँलाई वास्तवमै चिनाएको भए…

यदि उहाँको योगदान प्रतिनिधिहरूसम्म पुगेको भए…

सायद नतिजा अर्कै हुन सक्थ्यो।

जसले उहाँको रगतले लेखिएको आन्दोलनबाट आफ्नो राजनीतिक यात्रा तय गरे, उनीहरू आफ्ना लागि मत माग्न व्यस्त थिए।

प्रकाश बोहोरा उनीहरूकै आँखाअगाडि हुनुहुन्थ्यो।

तर उहाँसँग केही क्षण बसेर उहाँको हालखबर सोध्ने समय पनि कसैसँग देखिएन।

उहाँ…

एक्लै हुनुहुन्थ्यो।

उपेक्षित हुनुहुन्थ्यो।

लगभग गुमनाम हुनुहुन्थ्यो।

उहाँसँगै बस्नुभएका अर्का एक प्रतिनिधिले मलिन स्वरमा भन्नुभयो

“कर्णालीबाट ३१ जनाले केन्द्रीय सदस्यमा उम्मेदवारी दिएका छन्। तर प्रकाश बोहोरालाई अगाडि बढाउनुपर्छ भन्ने आवाज कसैले उठाएन।”

त्यो वाक्य सुनेपछि केही क्षण मसँग कुनै शब्द नै रहेन।

त्यो स्वरमा राज्यप्रतिको भन्दा आफ्नै पार्टीभित्रको पीडा बढी सुनिन्थ्यो।

सायद कसैलाई लागेको हुन सक्छ—प्रकाश बोहोरा अघि बढे भने आफ्नै सम्भावना घट्छ।

तर मेरो प्रश्न त्यसभन्दा ठूलो छ।

यति ठूलो ऐतिहासिक महाधिवेशन भइरहँदा प्रकाश बोहोरा किन गुमनाम भए?

मञ्चमा रवि, बालेन, स्वर्णिम र सुदन सम्मानित स्थानमा हुँदा आन्दोलनका घाइते योद्धा किन हलको एउटा कुनामा ओझेल परे?

के हिमेश पन्त, आशिका तामाङ, ज्वाला सङ्ग्रौला, खगेन्द्र सुनार, केपी खनाल र अन्य भाइरल अनुहारभन्दा प्रकाश बोहोराको योगदान कमजोर थियो?

आज पनि त्यो रगतले लतपतिएको जुत्ताको तस्बिर सम्झिँदा मन भारी हुन्छ।

हामीले त्यो जुत्तालाई सम्झियौँ।

त्यो तस्बिरलाई सम्झियौँ।

त्यो आन्दोलनलाई सम्झियौँ।

तर त्यो जुत्ता लगाउने मानिसलाई बिस्तारै बिर्सियौँ।

सायद यही नै सबैभन्दा ठूलो अन्याय हो।

किनभने इतिहास केवल भाषण गर्नेहरूले लेख्दैनन्।

इतिहास भाषणले होइन…

बलिदानले लेखिन्छ।

कतिपय इतिहास मसीले होइन…

रगतले लेखिएका हुन्छन्।

र त्यो रगत बगाउनेहरूलाई नै बिर्सिने हो भने…

हामीले आन्दोलनको आत्मालाई नै बिर्सिएका हुन्छौँ।

यदि त्यस्तो नभएको भए…

प्रकाश बोहोराले पनि त्यो महाधिवेशनमा सम्मानको स्थान पाउनुहुन्थ्यो।

उहाँको बलिदानको खुलेर सम्मान हुने थियो।

उहाँले टेकेको बैसाखीले न्याय पाउने थियो।

र एक समय सम्पूर्ण आन्दोलनको प्रतीक बनेको रगतले लतपतिएको त्यो जुत्ताले पनि न्याय पाउने छ ।

(लेखक गिरी,राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) तेह्रथुम–काठमाडौं सम्पर्क विभाग प्रमुख हुन् )